Jak liczyć składkę zdrowotną w JDG w 2026

Składka zdrowotna na skali podatkowej

Na skali podatkowej składka zdrowotna wynosi 9% dochodu. To najwyższa stawka procentowa spośród wszystkich trzech form opodatkowania. I co ważne, nie można jej odliczyć od podatku ani od dochodu.

Podstawą wymiaru jest dochód z działalności, czyli przychód minus koszty uzyskania przychodu. Składka jest naliczana miesięcznie, na podstawie dochodu z danego miesiąca.

Istnieje jednak składka minimalna, nie może być niższa niż 9% od 75% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 826 zł brutto, co daje minimalną podstawę wymiaru 3 619,50 zł i minimalną składkę zdrowotną ok. 325,76 zł miesięcznie.

Kluczowe cechy na skali

• Stawka: 9% dochodu
• Minimalna podstawa: 75% minimalnego wynagrodzenia (3 619,50 zł)
• Odliczenie od podatku: NIE
• Odliczenie od dochodu: NIE
• Naliczanie: miesięczne, od bieżącego dochodu

W praktyce oznacza to, że przy dochodzie 10 000 zł miesięcznie składka zdrowotna na skali wynosi 900 zł, i całość jest kosztem, którego nie odzyskasz.

Składka zdrowotna na liniowym

Na podatku liniowym składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu. To niemal połowa stawki obowiązującej na skali. Ale to nie jedyna różnica, na liniowym część składki zdrowotnej można odliczyć od dochodu.

Limit odliczenia w 2026 roku wynosi 12 900 zł rocznie. Oznacza to, że zapłacona składka zdrowotna (do kwoty limitu) pomniejsza podstawę opodatkowania, co realnie obniża podatek dochodowy o 19% tej kwoty.

Kluczowe cechy na liniowym

• Stawka: 4,9% dochodu
• Minimalna podstawa: 75% minimalnego wynagrodzenia (3 619,50 zł)
• Odliczenie od podatku: NIE
• Odliczenie od dochodu: TAK, do limitu 12 900 zł rocznie
• Naliczanie: miesięczne, od bieżącego dochodu

Przy dochodzie 10 000 zł miesięcznie składka zdrowotna na liniowym wynosi 490 zł. Z możliwością odliczenia od dochodu realna oszczędność podatkowa to dodatkowe ok. 93 zł miesięcznie (19% z 490 zł). Różnica względem skali jest więc znacząca.

Minimalna składka działa tak samo jak na skali, nie może być niższa niż 9% od 75% minimalnego wynagrodzenia (tak, minimalna stawka to 9%, nie 4,9%).

Składka zdrowotna na ryczałcie

Na ryczałcie składka zdrowotna działa zupełnie inaczej. Nie zależy od dochodu, ale od przychodu, a dokładniej od progu przychodu, w którym się mieścisz. Stawka to 9% od zryczałtowanej podstawy wymiaru.

Trzy progi przychodowe w 2026

• Przychód do 60 000 zł rocznie, podstawa: 60% przeciętnego wynagrodzenia = 5 593,20 zł → składka ok. 503,39 zł/mies.
• Przychód od 60 001 zł do 300 000 zł, podstawa: 100% przeciętnego wynagrodzenia = 9 322 zł → składka ok. 838,98 zł/mies.
• Przychód powyżej 300 000 zł, podstawa: 180% przeciętnego wynagrodzenia = 16 779,60 zł → składka ok. 1 510,16 zł/mies.

To kluczowa różnica: na ryczałcie nie liczy się dochód (czyli przychód minus koszty), a sam przychód. Dlatego forma ta jest szczególnie korzystna dla osób z niskimi kosztami, ale wysoką marżą.

Składki zdrowotnej na ryczałcie nie można odliczyć od przychodu ani od podatku.

Kluczowe cechy na ryczałcie

• Stawka: 9% od zryczałtowanej podstawy
• Podstawa: zależy od progu przychodu (3 progi)
• Odliczenie od podatku: NIE
• Odliczenie od przychodu: NIE
• Naliczanie: miesięczne, stała kwota w ramach progu

Porównanie na przykładach

Poniżej trzy scenariusze z konkretnymi kwotami. Zakładamy niskie koszty działalności (typowe dla usług IT, konsultingu, freelance).

Scenariusz 1: dochód 6 000 zł/mies. (przychód ~7 000 zł)

• Skala: 9% × 6 000 = 540 zł/mies. (6 480 zł/rok)
• Liniowy: 4,9% × 6 000 = 294 zł/mies. (3 528 zł/rok) + odliczenie od dochodu
• Ryczałt: przychód do 60k → ok. 503 zł/mies. (6 040 zł/rok)

Przy niskim dochodzie liniowy wygrywa na składce zdrowotnej. Ryczałt jest porównywalny ze skalą, ale bez możliwości odliczenia kosztów.

Scenariusz 2: dochód 15 000 zł/mies. (przychód ~17 000 zł)

• Skala: 9% × 15 000 = 1 350 zł/mies. (16 200 zł/rok)
• Liniowy: 4,9% × 15 000 = 735 zł/mies. (8 820 zł/rok) + odliczenie od dochodu
• Ryczałt: przychód 60–300k → ok. 839 zł/mies. (10 068 zł/rok)

Przy średnim dochodzie różnica między skalą a liniowym to ponad 7 000 zł rocznie samej składki zdrowotnej. Ryczałt plasuje się pomiędzy nimi.

Scenariusz 3: dochód 30 000 zł/mies. (przychód ~33 000 zł)

• Skala: 9% × 30 000 = 2 700 zł/mies. (32 400 zł/rok)
• Liniowy: 4,9% × 30 000 = 1 470 zł/mies. (17 640 zł/rok) + odliczenie od dochodu
• Ryczałt: przychód powyżej 300k → ok. 1 510 zł/mies. (18 122 zł/rok)

Przy wysokim dochodzie skala jest najdroższa pod względem składki zdrowotnej. Liniowy i ryczałt są porównywalne kwotowo, ale liniowy pozwala na odliczenie od dochodu do limitu 12 900 zł.

Dlaczego zdrowotna jest tak ważna przy wyborze formy

Wiele osób porównuje formy opodatkowania wyłącznie pod kątem stawki podatku dochodowego: 12%/32% na skali, 19% na liniowym, kilka procent na ryczałcie. Ale składka zdrowotna potrafi zmienić wynik o kilka tysięcy złotych rocznie.

Szczególnie przy dochodach w przedziale 10 000–20 000 zł miesięcznie zdrowotna bywa decydująca. Na skali kosztuje 900–1 800 zł miesięcznie i nie da się jej odliczyć. Na liniowym to 490–980 zł z możliwością odliczenia od dochodu.

Dlatego porównanie form opodatkowania bez uwzględnienia składki zdrowotnej jest niepełne. Więcej o samym wyborze formy znajdziesz w artykule Jaka forma opodatkowania JDG w 2026.

Minimum składki zdrowotnej

Niezależnie od formy opodatkowania obowiązuje minimalna składka zdrowotna. Jej podstawą jest 75% minimalnego wynagrodzenia, a stawka to 9%.

W 2026 roku: 75% × 4 826 zł = 3 619,50 zł. Składka minimalna: 9% × 3 619,50 zł = ok. 325,76 zł miesięcznie.

Minimum dotyczy sytuacji, gdy dochód jest bardzo niski lub ujemny. Nawet jeśli w danym miesiącu nie zarobiłeś nic, składkę zdrowotną i tak musisz zapłacić.

Na skali i liniowym minimum stosuje się, gdy wyliczona składka byłaby niższa niż 325,76 zł. Na ryczałcie minimum nie ma znaczenia, bo kwoty ryczałtowe i tak są wyższe.

Warto pamiętać, że minimalna składka zdrowotna rośnie co rok wraz z minimalnym wynagrodzeniem. To oznacza, że nawet przy zerowym dochodzie koszt zdrowotnej systematycznie rośnie.

Podsumowanie

Składka zdrowotna w 2026 roku różni się znacząco w zależności od formy opodatkowania. Na skali to 9% dochodu bez odliczenia. Na liniowym 4,9% z możliwością odliczenia od dochodu do 12 900 zł rocznie. Na ryczałcie, stała kwota zależna od progu przychodu.

Przy wyborze formy opodatkowania nie wystarczy porównać stawek PIT. Trzeba uwzględnić składkę zdrowotną, bo to ona potrafi przesądzić o opłacalności. Szczególnie w przedziale dochodów 8 000–25 000 zł miesięcznie różnice są wyraźne.

Najlepszą metodą jest sprawdzenie konkretnych kwot dla swojego poziomu przychodów i kosztów, z uwzględnieniem składki zdrowotnej, ZUS i podatku dochodowego łącznie.

FAQ